भ्रष्टाचार आज विकासको प्रमुख अवरोधका रूपमा उभिएको छ।गाउँदेखि सिंहदरबारसम्म यसको चपेटाबाट देश अछुतो छैन।स्थानीय तहमा जनताको अधिकार र विकासको मुख्य केन्द्र वडासम्म पुगेको छ, तर त्यसैसँगै अनियमितता, पारदर्शिताको कमी र राजनीतिक स्वार्थले विकासको बाटो पनि जटिल बनाएको छ।सिगास गाउँपालिकाको सन्दर्भमा हेर्दा अवस्था फरक छैन। योजना छनोटदेखि बजेट वितरणसम्म धेरै ठाउँमा ‘आफन्तवाद’ र ‘सम्बन्धवाद’ हावी छन्। यस्ता समस्या समाधान गर्न युवाको सक्रिय भूमिका अपरिहार्य देखिन्छ।
१. सचेतना र निगरानीमा युवाको अग्रपंक्ति भूमिका
सिगासका युवाहरूले स्थानीय विकास योजना, बजेट र कामको अनुगमन गर्न सक्ने सबल समूह बन्ने समय आएको छ। विद्यालय, कलेज र स्थानीय युवा क्लबहरूले नियमित रूपमा ‘सार्वजनिक परीक्षण’, ‘जनसुनुवाइ’ र ‘पारदर्शिता संवाद’ सञ्चालन गरे भने जनप्रतिनिधि र कर्मचारी दुवै उत्तरदायी बन्नेछन्। युवाले सूचना अधिकार ऐनको प्रयोग गर्दै खर्च र निर्णयको विवरण माग्ने संस्कार बसाल्नुपर्छ।
२. प्रविधिको उपयोग र पारदर्शी अभ्यास
आजको पुस्ता प्रविधिमा निपुण छ। युवाहरूले मोबाइल र सोसल मिडियाको प्रयोग गरी स्थानीय निर्णय प्रक्रियामा पारदर्शिता ल्याउन सक्छन्। फेसबुक, टेलिग्राम वा वेब प्लेटफर्ममार्फत योजना र खर्च विवरण जनसमक्ष पुर्याउने पहलले भ्रष्टाचारमा अंकुश लाग्न सक्छ। डिजिटल प्लेटफर्मबाट नागरिक रिपोर्टिङ प्रणाली सञ्चालन गर्न सकिए, त्यो सिगासका लागि नयाँ अभ्यास हुनेछ।
३. राजनीतिक स्वार्थभन्दा विकासमुखी सोच
सिगासका युवाहरू कुनै दलको झण्डामुनि मात्रै सीमित नहुने, बरु विकासमुखी नागरिकका रूपमा अघि बढ्न जरुरी छ। दलभन्दा माथि उठेर सत्य र जनहितका पक्षमा बोल्न सक्ने युवा नै वास्तविक परिवर्तनका चालक हुन्। राजनीतिक नेताको गलत अभ्यासमाथि आलोचना र सुधारको माग गर्न सक्ने साहसिक युवा चेतनाको विकास अबको आवश्यकता हो।
४. शिक्षा र नैतिक नेतृत्वको विकास
भ्रष्टाचारको जरा नै नैतिकताको अभाव हो। विद्यालयदेखि नै इमान्दारी, पारदर्शिता र नागरिक उत्तरदायित्वका विषयहरू समावेश गरिनु जरुरी छ। युवाहरूले स्वेच्छिक समूह गठन गरी स्थानीय विद्यालयहरूमा नैतिकता र पारदर्शिता सम्बन्धी सन्देश पुर्याउने अभियान चलाउन सक्छन्।
५. सामूहिक आवाज र स्थानीय दबाब
भ्रष्टाचार व्यक्तिगत होइन, सामूहिक रोग हो। त्यसको उपचार पनि सामूहिक प्रयासबाट मात्र सम्भव छ। सिगासका युवाहरूले सामूहिक आवाज उठाउने, अनियमिततामाथि दबाब सिर्जना गर्ने र निष्पक्ष संस्थासँग सहकार्य गर्ने बानी बसाल्न जरुरी छ। जब युवा मौन रहँदैनन्, तब भ्रष्टाचारलाई ठाउँ पाउन कठिन हुन्छ।
सिगासको सुशासन र दिगो विकास युवाको हातमै निहित छ। उनीहरू नै नयाँ सोचका वाहक, प्रविधि र परिवर्तनका माध्यम हुन्। युवाले प्रश्न सोध्न सिके, निगरानी गर्न थाले र पारदर्शी अभ्यासलाई प्रोत्साहन गरे-सिगास केवल उदाहरणीय गाउँपालिका होइन, इमानदारीको पहिचान बन्न सक्छ।युवाको सक्रियता बिना सिगासमा सुशासन सम्भव छैन
भ्रष्टाचार आज विकासको प्रमुख अवरोधका रूपमा उभिएको छ।गाउँदेखि सिंहदरबारसम्म यसको चपेटाबाट देश अछुतो छैन।स्थानीय तहमा जनताको अधिकार र विकासको मुख्य केन्द्र वडासम्म पुगेको छ, तर त्यसैसँगै अनियमितता, पारदर्शिताको कमी र राजनीतिक स्वार्थले विकासको बाटो पनि जटिल बनाएको छ।सिगास गाउँपालिकाको सन्दर्भमा हेर्दा अवस्था फरक छैन। योजना छनोटदेखि बजेट वितरणसम्म धेरै ठाउँमा ‘आफन्तवाद’ र ‘सम्बन्धवाद’ हावी छन्। यस्ता समस्या समाधान गर्न युवाको सक्रिय भूमिका अपरिहार्य देखिन्छ।
१. सचेतना र निगरानीमा युवाको अग्रपंक्ति भूमिका
सिगासका युवाहरूले स्थानीय विकास योजना, बजेट र कामको अनुगमन गर्न सक्ने सबल समूह बन्ने समय आएको छ। विद्यालय, कलेज र स्थानीय युवा क्लबहरूले नियमित रूपमा ‘सार्वजनिक परीक्षण’, ‘जनसुनुवाइ’ र ‘पारदर्शिता संवाद’ सञ्चालन गरे भने जनप्रतिनिधि र कर्मचारी दुवै उत्तरदायी बन्नेछन्। युवाले सूचना अधिकार ऐनको प्रयोग गर्दै खर्च र निर्णयको विवरण माग्ने संस्कार बसाल्नुपर्छ।
२. प्रविधिको उपयोग र पारदर्शी अभ्यास
आजको पुस्ता प्रविधिमा निपुण छ। युवाहरूले मोबाइल र सोसल मिडियाको प्रयोग गरी स्थानीय निर्णय प्रक्रियामा पारदर्शिता ल्याउन सक्छन्। फेसबुक, टेलिग्राम वा वेब प्लेटफर्ममार्फत योजना र खर्च विवरण जनसमक्ष पुर्याउने पहलले भ्रष्टाचारमा अंकुश लाग्न सक्छ। डिजिटल प्लेटफर्मबाट नागरिक रिपोर्टिङ प्रणाली सञ्चालन गर्न सकिए, त्यो सिगासका लागि नयाँ अभ्यास हुनेछ।
३. राजनीतिक स्वार्थभन्दा विकासमुखी सोच
सिगासका युवाहरू कुनै दलको झण्डामुनि मात्रै सीमित नहुने, बरु विकासमुखी नागरिकका रूपमा अघि बढ्न जरुरी छ। दलभन्दा माथि उठेर सत्य र जनहितका पक्षमा बोल्न सक्ने युवा नै वास्तविक परिवर्तनका चालक हुन्। राजनीतिक नेताको गलत अभ्यासमाथि आलोचना र सुधारको माग गर्न सक्ने साहसिक युवा चेतनाको विकास अबको आवश्यकता हो।
४. शिक्षा र नैतिक नेतृत्वको विकास
भ्रष्टाचारको जरा नै नैतिकताको अभाव हो। विद्यालयदेखि नै इमान्दारी, पारदर्शिता र नागरिक उत्तरदायित्वका विषयहरू समावेश गरिनु जरुरी छ। युवाहरूले स्वेच्छिक समूह गठन गरी स्थानीय विद्यालयहरूमा नैतिकता र पारदर्शिता सम्बन्धी सन्देश पुर्याउने अभियान चलाउन सक्छन्।
५. सामूहिक आवाज र स्थानीय दबाब
भ्रष्टाचार व्यक्तिगत होइन, सामूहिक रोग हो। त्यसको उपचार पनि सामूहिक प्रयासबाट मात्र सम्भव छ। सिगासका युवाहरूले सामूहिक आवाज उठाउने, अनियमिततामाथि दबाब सिर्जना गर्ने र निष्पक्ष संस्थासँग सहकार्य गर्ने बानी बसाल्न जरुरी छ। जब युवा मौन रहँदैनन्, तब भ्रष्टाचारलाई ठाउँ पाउन कठिन हुन्छ।
सिगासको सुशासन र दिगो विकास युवाको हातमै निहित छ। उनीहरू नै नयाँ सोचका वाहक, प्रविधि र परिवर्तनका माध्यम हुन्। युवाले प्रश्न सोध्न सिके, निगरानी गर्न थाले र पारदर्शी अभ्यासलाई प्रोत्साहन गरे-सिगास केवल उदाहरणीय गाउँपालिका होइन, इमानदारीको पहिचान बन्न सक्छ।
