गोदावरीमा फोहोरमैला व्यवस्थापन केन्द्र डेढ महिनाभित्र सञ्चालनमा आउने, नगरलाई सफा र स्वच्छ बनाउने लक्ष्य

अत्तरिया: सुदूरपश्चिम प्रदेशको सबैभन्दा ठूलो फोहोरमैला व्यवस्थापन केन्द्र कैलालीको गोदावरी नगरपालिकामा निर्माण सम्पन्न भइसकेको छ। अब डेढ महिनाभित्रै केन्द्र पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा ल्याइने तयारी भइरहेको छ।

गोदावरी नगरपालिका–३, चौकीडाँडा महिला सामुदायिक वन क्षेत्रमा निर्माण गरिएको यो केन्द्र एसियाली विकास बैंक (ADB) को ऋण अनुदान सहयोग र नेपाल सरकारको सहकार्यमा, क्षेत्रीय सहरी विकास आयोजना कार्यालय, धनगढीको संयोजनमा निर्माण गरिएको हो। परियोजनाको कुल लागत ५१ करोड ६९ लाख ७४ हजार ४९९ रुपैयाँ रहेको छ, जसमा ७५ प्रतिशत रकम ADB र २५ प्रतिशत नेपाल सरकारको लगानी हो।

करिब पाँच हेक्टर क्षेत्रफलमा फैलिएको केन्द्रको निर्माण चीनको सिचुवान प्रोभेन्सियल जियोलोजिकल इन्जिनियरिङ कम्प्लेक्सले गरेको हो। यो केन्द्र तीन वर्षसम्म निर्माण कम्पनीकै व्यवस्थापनमा रहने छ।

केन्द्रमा दैनिक ८ देखि ९ टनसम्म गोदावरी नगरपालिकाका विभिन्न वडाबाट संकलित फोहोर ल्याइनेछ। संकलित फोहोरलाई वर्गीकरण गरिनेछ—कुहिने फोहोरबाट कम्पोस्ट मल उत्पादन गरिनेछ भने नकुहिने रिसाइकल योग्य फोहोरलाई बिक्री गरिनेछ। यसले वातावरणीय प्रदूषण न्यूनीकरण गर्नुका साथै स्थानीय कृषकलाई जैविक मल उपलब्ध गराउने विश्वास गरिएको छ।

गोदावरी नगरपालिकाका नगर प्रमुख विरेन्द्र भट्टले भने, “हाम्रो नगरलाई सफा, हराभरा र वातावरणमैत्री बनाउने हाम्रो दीर्घकालीन लक्ष्य हो। यो केन्द्रको सञ्चालनले फोहोरमैला व्यवस्थापनमा गुणात्मक सुधार ल्याउनुका साथै स्थानीय जनताको जीवनस्तर उकास्न समेत योगदान पुर्‍याउनेछ।”

उनले थपे, “हामी डेढ महिनाभित्र आवश्यक कानुनी र प्राविधिक प्रक्रिया पूरा गरेर केन्द्र सञ्चालनमा ल्याउने छौं। अपरेसन व्यवस्थापन, कर्मचारी तालिम, राजस्व संकलन प्रणाली लगायत सबै तयारी तीव्र गतिमा भइरहेको छ।”

बुधबार भएको समन्वय बैठकमा नगर प्रमुख भट्ट, केन्द्र प्रतिनिधि, निर्माण व्यवसायी र परियोजना संयोजकबीच केन्द्र सञ्चालनका लागि आवश्यक पहलबारे विस्तृत छलफल भएको थियो।

छलफलमा निम्न विषयहरूमा सहमति गरिएको छ:
1. सञ्चालन कम्पनी र नगरपालिकाबीच सहकार्यमा डेढ महिनाभित्र सेवा प्रारम्भ गर्ने।
2. फोकल ग्रुप गठन गरी Operation & Revenue Management योजना अन्तिम रूप दिने।
3. केन्द्रबाट उत्पादित कम्पोस्ट मल र रिसाइकल वस्तु बिक्रीको जिम्मा ठेकेदार कम्पनीले पाउने।
4. स्रोतमै फोहोर छुट्याउने (source segregation) प्रक्रिया लागू गर्न नगरपालिकाले अग्रसरता लिने।
5. Fecal sludge को व्यवस्थापन FSTP (Fecal Sludge Treatment Plant) मा मात्र गर्ने।
6. आयोजनासँग सम्बन्धित कर्मचारीलाई आवश्यक तालिम दिने र कार्यविधि सुधारका लागि निरन्तर समीक्षा गर्ने।

रोजगारी र स्थानीय सहभागिता
केन्द्रमा ४० जना भन्दा बढी स्थानीयलाई योग्यता अनुसार रोजगारी दिइनेछ। परियोजनाले प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रूपमा स्थानीय आर्थिक गतिविधिमा योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।
निष्कर्ष: फोहोरमैला व्यवस्थापनको दीर्घकालीन समाधानका लागि गोदावरी नगरपालिकाले सुरु गरेको यो परियोजना आधुनिकता, दिगोपन र समुदाय सहभागिताको उत्कृष्ट नमूना बन्ने देखिन्छ। डेढ महिनाभित्र सेवा सुरु हुने सुनिश्चिततासँगै नगर स्वच्छ, हरित र समुन्नत बनाउन अझ बलियो आधार तयार भएको छ।