ज्येष्ठ शुक्ल पक्षको पवित्र निर्जला एकादशी आज देशभर श्रद्धा, भक्ति र धार्मिक आस्थाका साथ मनाइँदै छ। भगवान् विष्णु तथा नारायणको विशेष पूजा–आराधना गरिने यस दिन जलसमेत त्याग गरी व्रत बस्ने धार्मिक परम्परा रहेको छ। शास्त्रअनुसार निर्जला एकादशीको व्रतले वर्षभरिका सबै एकादशी व्रतको पुण्यफल प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।
आज गङ्गा तथा पवित्र नदी–तलाउमा स्नान गरी भगवान् विष्णु, श्रीकृष्ण वा शालिग्रामको पूजा गरिन्छ। तुलसीदल अर्पण, विष्णु सहस्रनाम पाठ, हरिनाम सङ्कीर्तन तथा रात्रि जागरणलाई विशेष महत्व दिइएको छ। धार्मिक मान्यताअनुसार जल, अन्न, वस्त्र, घडा, छाता, आसन तथा अन्य दान गर्नाले पुण्य प्राप्त हुने विश्वास छ।
पुराणमा वर्णित कथाअनुसार महर्षि व्यासको उपदेशपछि भीमसेनले पनि निर्जला एकादशी व्रत आरम्भ गरेका थिए। यस व्रतले पाप क्षय, मनोकामना पूर्ति तथा आध्यात्मिक उन्नति हुने धार्मिक विश्वास रहिआएको छ।
पूजा सम्पन्न भएपछि भगवान्लाई अर्पण गरिएको तुलसीदल प्रसादका रूपमा ग्रहण गरिन्छ। भक्तजनले श्रद्धापूर्वक व्रत, दान र पूजाआराधना गरी भगवान् विष्णुको कृपा प्राप्त गर्ने कामना गरेका छन्।
