इरानले विश्वकै महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग मानिने हर्मुज जलघाँटीबाट पूर्वअनुमति बिना हुने कुनै पनि समुद्री आवागमनविरुद्ध कडा चेतावनी दिएको छ। इरानी रिभोलुसनरी गार्ड्सले आधिकारिक रूपमा तोकिएको समुद्री मार्गबाहेक अन्य कुनै पनि बाटो प्रयोग गरेर गरिने आवतजावत अस्वीकार्य तथा जोखिमपूर्ण हुने जनाएको छ।
इरान–अमेरिका युद्धविरामपछि जलघाँटीको सञ्चालन र व्यवस्थापनबारे दुवै देशबीच मतभेद कायम रहेका बेला इरानको यो धारणा सार्वजनिक भएको हो। रिभोलुसनरी गार्ड्सले इरानले तोकेको समुद्री करिडोर नै हर्मुज पार गर्ने एकमात्र आधिकारिक मार्ग रहेको दाबी गर्दै अनुमति बिना सञ्चालन हुने जहाजमाथि आवश्यक कारबाही गरिने चेतावनी दिएको छ।
विश्वको कच्चा तेल र तरल प्राकृतिक ग्यासको करिब २० प्रतिशत आपूर्ति यही जलघाँटी हुँदै हुने भएकाले यसको रणनीतिक महत्व अत्यन्त उच्च छ। इरानले युद्धपछिको अवस्थामा जलघाँटी प्रयोग गर्ने जहाजबाट सेवा शुल्क उठाउने योजना अघि सारेको छ। तर अमेरिकाले हर्मुज अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्ग भएकाले कुनै प्रकारको अतिरिक्त शुल्क वा टोल स्वीकार्य नहुने स्पष्ट पारेको छ।
युद्ध अन्त्यसम्बन्धी हालैको समझदारीअनुसार आगामी ६० दिनसम्म व्यापारिक जहाजहरूले निःशुल्क रूपमा जलघाँटी प्रयोग गर्न पाउने व्यवस्था गरिएको छ। यद्यपि त्यसपछिको शुल्क, व्यवस्थापन र सञ्चालनबारे अझै सहमति हुन सकेको छैन। यसैबीच इरान र ओमानले सम्भावित सेवा शुल्क तथा व्यवस्थापन लागतबारे संयुक्त अध्ययन गर्ने घोषणा गरेका छन्। हर्मुज जलघाँटीको व्यवस्थापनसम्बन्धी विवाद आगामी अन्तर्राष्ट्रिय वार्ताको प्रमुख एजेन्डा बन्ने संकेत देखिएको छ।
