चीन र जापानबीचको कूटनीतिक तथा सुरक्षा तनाव फेरि चर्किएको छ। बेइजिङले जापानमाथि ‘नयाँ प्रकारको सैन्यवाद’ अपनाएको आरोप लगाउँदै ४० जापानी कम्पनीमाथि डुअल–युज (सैन्य तथा नागरिक दुवै प्रयोजनका) वस्तुको निर्यात नियन्त्रण लागू गरेको छ। यो कदम जापानले चिनियाँ र रुसी बमवर्षक विमानको संयुक्त अभ्यास तथा आफ्नो विशेष आर्थिक क्षेत्रमा चिनियाँ कोस्ट गार्ड प्रवेश गरेको भन्दै विरोध जनाएपछि आएको हो।
तनावको मुख्य कारण जापानी प्रधानमन्त्री सानाए ताकाइचीको ताइवानसम्बन्धी अभिव्यक्ति बनेको छ। उनले ताइवानमाथि आक्रमण जापानका लागि अस्तित्वगत खतरा बने आत्मरक्षा बल परिचालन हुन सक्ने बताएपछि चीनले कडा प्रतिक्रिया दिँदै आर्थिक प्रतिबन्ध, कूटनीतिक भेटघाट स्थगित र जापान यात्रा नगर्न आफ्ना नागरिकलाई सुझाव दिएको छ।
दुवै देशबीचको विवादको ऐतिहासिक जरा दोस्रो विश्वयुद्धसँग जोडिएको छ। चीनले युद्धकालीन जापानी आक्रमणका लागि पर्याप्त आत्मालोचना नभएको आरोप लगाउँदै आएको छ भने जापानले बढ्दो चिनियाँ सैन्य गतिविधिलाई ध्यानमा राख्दै रक्षा बजेट विस्तार र सुरक्षा क्षमता सुदृढ बनाइरहेको छ।
तनावका कारण व्यापार, पर्यटन र सांस्कृतिक आदानप्रदान प्रभावित भए पनि सन् २०२५ मा दुई देशबीच करिब ३२२ अर्ब डलरको व्यापार भएकाले आर्थिक निर्भरताले सम्बन्ध पूर्ण रूपमा बिग्रिन नदिने विश्लेषण गरिएको छ। आगामी एशिया–प्रशान्त आर्थिक सहयोग (APEC) शिखर सम्मेलनमा दुवै देशका शीर्ष नेताबीच भेटवार्ताले तनाव कम गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
