हिन्दू धर्मशास्त्रमा मंगलबार भगवान गणेशको पूजा, आराधना तथा व्रतका लागि विशेष दिन मानिएको उल्लेख पाइन्छ। कुनै पनि शुभ कार्यको सुरुवात गर्नुअघि भगवान गणेशको पूजा गर्ने परम्परा छ। गणेशलाई विघ्नबाधा हटाउने देवताका रूपमा पूजिने भएकाले मंगलबार शुद्ध मन र श्रद्धाका साथ पूजा, जप तथा ध्यान गर्नाले सुख, शान्ति, समृद्धि र सफलता प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ।
धार्मिक मान्यताअनुसार मंगलबार व्रत बसेर भगवान गणेशको आराधना गर्दा मनोकामना पूरा हुने विश्वास गरिन्छ। गणेश पूजाको परम्परागत विधिमा आह्वान, आसन, पाद्य, अर्घ, आचमन, स्नान, वस्त्र, गन्ध, पुष्प, अक्षता, धूप, दीप, नैवेद्य, ताम्बूल, दक्षिणा, आरती र परिक्रमा लगायतका विधि समावेश छन्। पूजा गर्दा शुद्धता, श्रद्धा र एकाग्रतालाई विशेष महत्त्व दिइन्छ।
मंगलबार केही कार्य नगर्न पनि धार्मिक मान्यता रहेको छ। यस दिन मांसाहार तथा मदिरा सेवन नगर्नु राम्रो मानिन्छ। कुखुरा वा अन्य पक्षीको हत्या गर्दा बुद्धिमा भ्रम उत्पन्न हुने तथा माछा सेवन गर्दा आर्थिक समस्या आउन सक्ने विश्वाससमेत केही धार्मिक परम्परामा पाइन्छ। मदिरा सेवनले क्रोध बढाउने धार्मिक धारणा छ।
गणेशलाई लड्डु किन प्रिय?
भगवान गणेशलाई लड्डु अत्यन्त प्रिय मानिन्छ। धार्मिक कथाअनुसार माता पार्वतीले आफ्ना दुई पुत्र गणेश र कुमारमध्ये तीर्थ भ्रमण गरेर पहिले फर्कनेलाई दिव्य लड्डु दिने बताएकी थिइन्। कुमार मयूरमा चढेर तीर्थ भ्रमणमा गए भने गणेशले आफ्नो वाहन मुसा भएकाले सम्पूर्ण तीर्थ भ्रमण गर्न कठिन देखे। त्यसपछि उनले श्रद्धापूर्वक माता–पिताको परिक्रमा गरे।
गणेशले माता–पितालाई नै सम्पूर्ण तीर्थको स्वरूप मानेर परिक्रमा गरेको देखेपछि पार्वती प्रसन्न भइन् र उनलाई लड्डु प्रदान गरिन्। यस कथाले माता–पिताप्रतिको सम्मान र भक्तिलाई उच्च स्थान दिएको धार्मिक सन्देश दिन्छ। त्यसैले गणेशलाई लड्डु अर्पण गर्दा भक्ति र श्रद्धाको भावलाई पनि स्मरण गर्नुपर्ने मान्यता छ।
भगवान गणेशलाई ‘विघ्नेश्वर’ र ‘विनायक’ लगायतका नामले पनि चिनिन्छ। उहाँलाई बुद्धि, ज्ञान, विवेक तथा शुभ कार्यका प्रतीकका रूपमा पूजिन्छ। धार्मिक विश्वासअनुसार गणेश पूजा गर्दा कार्यमा आउने बाधा हट्ने र सफलता प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।
गणेश पूजामा जपिने ११ मन्त्र
१. श्री गणेशाय नमः
२. ॐ श्री गणेशाय नमः
३. गं गणपतये नमः
४. ॐ गं गणपतये नमः
५. ॐ गं ॐ गणाधिपतये नमः
६. ॐ सिद्धि विनायकाय नमः
७. ॐ गजाननाय नमः
८. ॐ एकदंताय नमो नमः
९. ॐ लम्बोदराय नमः
१०. ॐ वक्रतुंडाय नमो नमः
११. ॐ गणाध्यक्षाय नमः
यी मन्त्र श्रद्धा र विश्वासका साथ जप गर्दा भगवान गणेशको कृपा प्राप्त हुने र जीवनमा सुख, शान्ति तथा सफलता मिल्ने धार्मिक विश्वास रहेको छ।
