आज ६ घण्टा पढ् ,
नत्र भोलि १३ घण्टा मजदुरी गर्नुपर्छ।
पढाइ बोझ होइन, स्वतन्त्रताको चाबी हो।
आज किताब भारी लाग्न सक्छ,
तर भोलि इँटा, गिट्टी, घाम र पसिनाले
कति भारी हुन्छ भन्ने
गरिबीले सिकाउँछ।
आज आँखा पोल्ने गरी पढेनौ भने,
भोलि घाम पोल्ने गरी काम गर्नुपर्छ।
आज थोरै दुःख मानेनौ भने,
भोलि जिन्दगीभर ठूलो दुःख सहनुपर्छ।
पढाइले पैसा मात्र होइन,
आवाज दिन्छ—
आफ्नो हक बोल्ने,
अन्यायको अगाडि टाउको नझुकाउने,
आफ्नो भविष्य आफैँ छान्ने साहस दिन्छ।
मजदुरी लाज होइन,
तर मजबुरी बन्नु पीडादायक हो।
पढाइ त्यही बाटो हो
जहाँ मान्छे मजबुरीबाट
स्वतन्त्रतामा पुग्छ।
आज तिमी पढाइबाट भाग्यौ भने,
भोलि भाग्य तिमीबाट भाग्नेछ।
आज तिमीले किताब समायौ भने,
भोलि संसार तिमीलाई समाउनेछ।
पढाइले
हातमा कलम दिन्छ,
मस्तिष्कमा चेतना दिन्छ,
र आत्मामा आत्मसम्मान भरिदिन्छ।
यसैले सम्झ
आजको ६ घण्टा पढाइ
भोलिको १३ घण्टा दासत्वबाट
मुक्तिको बीउ हो।
थाक्दा पनि पढ्,
हार्दा पनि पढ्,
किनकि पढाइ
आराम होइन,
मुक्तिको युद्ध हो।
✍️ देवीलाल पाण्डे
