गरिब पढ्ने लेख्ने बेलामा घर बिहिन हुन्छ,
आमाको काख छाडी साहुको अधिन हुन्छ।
ठोलो धोको छ एउटा घर बनाउँने आफ्नो,
काम गर्छु तर सधै यही थाप्लोमा रिन हुन्छ।
सबैले लोकाचार त पार्छन गरिबको हितमा,
स्वार्थ पुरा गर्न तमाशा मात्र एकछिन हुन्छ।
गरिब मुक्तीका कथा त पाइन्छन् बजारमा,
मुक्तिको बोटो हेर्दाहेर्दै आफै बिलिन हुन्छ।
सपना सबैका हुन्छन् योजना सबैका याहाँ,
उनै सपनाहरूको हत्या प्रत्येक दिन हुन्छ।
॥१॥
तिमीले भुले पनि कसरी भुल्थें तिमिलाई मैले,
गद्धारी गर्ने त रगतमै छैन साइनो लगाई मैले।
नपताए हेर त हृदयमा कतिका घाउहरू छन,
इमान र जमान निभाएकै छु खाई नखाई मैले।
हो त्यो पनि थाहाछ हृदयमा जति पिर परेपनि,
गद्धारी गर्न सकिन तिमलाई दुश्मन ठमाई मैले।
रगत बेचियो आफ्नै यो सरिरको अर्कैका लागि,
बेचिन इमान आफ्नो आत्मा बन्दक बनाई मैले।
अचेल छोराले बाउलाई बाउनै सम्झिन छाड्यो,
गलती त गरेन आफ्नो यो काखमा हुर्काई मैले।
भन कसरी मुस्कुराउँन सक्थे आफ्नै हृदयबाट,
ज्यानि दुश्मनको सुन्दर त्यो तस्बिर हटाई मैले।
॥२॥
साँच्चै यो राजनीतिले पनि दिक्दार गरायो,
केही छाडेन देशलाई पनि नाङ्गेझार गरायो।
समाज टुक्रा- टुक्रा पार्न धर्मका कुरागर्छन्,
धर्म जातलाई बिभाजनको औजार गरायो।
देश नै विकाश सुन्य त्यत्तिकै भएको होइन,
दलालहरूले दुष्ट भित्राउँने आधार गरायो
जो दोस्त बन्यो र पुग्यो हृदय सम्म उसैले,
यो हृदय भित्र गहिरो घाउ लगातार गरायो।
राजनीति हुनेगर्थ्यो देश र जनताको लागि,
दलालहरूले राजनीतिलाई व्यापार गरायो।
जो डाकां थिए अपराधी थिए उनै साहुकार,
उनै लिश्नो बनायो र आफ्नो सरकार गरायो।
॥३॥
धर्मको नाममा धर्मकै सत्यनाश भएको हुन्छ,
जानी नजानि पापको ठुलै राश भएको हुन्छ।
भन त थाहाछैन के तिमीलाई समाजको बारे,
धेरै मानिसहरू कुरीतिको दाश भएको हुन्छ।
मानिसले भुलिसक्यो मानिसको कर्तव्य केहो,
धर्मको नाममा धेरैको उठिबाश भएको हुन्छ।
यो पुँजिप्रधान समाज हो कदर हुन्छ पैसाको,
धनमानहरूको सम्मान नै खाश भएको हुन्छ।
गरिबलाई कस्ले सोध्छ मानिसको दुनियामा,
खान र लगाउन मै उनको लाश भएको हुन्छ।
सबै उब्जायो यो गरिब र धनिको कथाहरू ले,
अरू त सबथोक केवल तमाश भएको हुन्छ।
सुरेशकुमार पाण्डे दाङ घोराही १८
