आमा

दिपेन्द्र धामी

बझाङ, २३ माघ २०८१ ।

“आमा” शब्द आफैंमा गहिरो भावनाले भरिपूर्ण छ,, आमा यो संसारको सर्वोच्च शक्ति हुन् ,, आमाबिना जीवनको अस्तित्व नै सम्भव छैन। उनले नौ महिना गर्भमा राखेर, असह्य पीडा सहेर सन्तानलाई जन्म दिन्छिन्। आमाले सन्तानको खुशीका लागि आफ्नो दुःख, पिडा र इच्छाहरू त्याग गर्छिन्। उनी सन्तानका लागि पहिलो शिक्षक, साथी र मार्गदर्शक हुन्। आमाको माया निस्वार्थ र अद्वितीय हुन्छ। उनी बिना संसार अन्धकार र निरर्थक हुन्छ। आमाको महिमा शब्दमा बयान गर्न कठिन छ, किनकि उनी नै जीवनको वास्तविक आधार हुन्। उहाँले हामीलाई नौ महिना गर्भमा राखेर असह्य पीडा सहेर यो संसारमा ल्याउनुहुन्छ। जन्मेदेखि मृत्युसम्म आमा हाम्रो साथ रहनुहुन्छ, मार्गदर्शन गर्नुहुन्छ र माया गर्नुहुन्छ। कुनै पनि मानिसका लागि आमाभन्दा ठूलो संरक्षक, शिक्षक र साथी कोही हुँदैन।

बाल्यकालदेखि नै आमाले आफ्ना सन्तानको हेरचाह गर्नुहुन्छ। बच्चा जन्मेपछि पहिलोपटक आमाको स्पर्श नै उसको सुरक्षाको आधार बन्छ। आमाले आफ्नो सन्तानलाई राम्रो जीवन दिनका लागि थुप्रै त्याग गर्नुहुन्छ। कहिलेकाहीँ त आफ्ना सपना, इच्छाहरू र व्यक्तिगत आकांक्षाहरू पनि सन्तानका लागि आहूति दिनुहुन्छ।जब बच्चा सानो हुन्छ, आमाले खाना खुवाउने, लुगा लगाइदिने, नुहाइदिने र हिँड्न सिकाउने जस्ता कार्य गर्नुहुन्छ। बालकका प्रत्येक समस्याको समाधान आमाकै काखमा हुन्छ। सन्तान बिरामी पर्दा आमाले रातभर ननिदाई हेरचाह गर्नुहुन्छ। उहाँको माया निस्वार्थ हुन्छ, जुन कुनै पनि प्रकारको स्वार्थ वा शर्तमा आधारित हुँदैन।

आमा हाम्रो जीवनको पहिलो शिक्षक हुनुहुन्छ। बालकले पहिलो शब्द बोल्न सिक्ने, पहिलो पाइला चाल्न सिक्ने, र संसार बुझ्न थाल्ने काम आमाकै सहाराले हुन्छ। संस्कार, नैतिकता, सामाजिक मूल्यमान्यता, भाषा, बोलीचाली र जीवनका प्राथमिक पाठ आमा नै सिकाउनुहुन्छ। समाजमा असल मानिस बन्न आमाले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नुहुन्छ। बच्चालाई असल आचरण सिकाउने, अरूप्रति दयालु हुन प्रेरित गर्ने, अनि राम्रो कार्य गर्न हौसला दिने काम आमा नै गर्नुहुन्छ। शिक्षालयमा बच्चाले किताबबाट ज्ञान प्राप्त गर्छ, तर आमाले दिएको शिक्षाले नै उसको चरित्र निर्माण गर्छ ।

आमाले जीवनभर संघर्ष गर्नुहुन्छ। सन्तानलाई राम्रो भविष्य दिलाउन उहाँले धेरै दुःख सहनुहुन्छ। बिहानदेखि बेलुकीसम्म घरको काम गर्दै, परिवारको हेरचाह गर्दै, कतिपय अवस्थामा बाहिर काम गरेर परिवार चलाउने जिम्मेवारी पनि आमाकै काँधमा हुन्छ र धेरै आमाहरूले आफ्ना सपना र रहरहरू त्यागेर सन्तानको लागि समर्पण गर्नुहुन्छ। कहिलेकाहीँ सन्तान ठूलो भएपछि आफ्नै आमालाई बेवास्ता गर्छन्, तर आमा भने सधैं सन्तानको भलो चिताइरहनुहुन्छ।

जब कुनै समस्या आउँछ, सबैभन्दा पहिला हामी आमाकै शरणमा जान्छौं। आमा मात्रै त्यस्तो व्यक्ति हुनुहुन्छ, जसले हाम्रो दुखमा पनि सधैं साथ दिनुहुन्छ। चाहे स्वास्थ्यसम्बन्धी समस्या होस् वा मानसिक तनाव, आमा सधैं हाम्रो मन बुझ्ने कोसिस गर्नुहुन्छ। आमाले हाम्रा गल्तीहरूलाई क्षमा गर्नुहुन्छ, सुधार्न सिकाउनुहुन्छ, अनि सही मार्गमा लाग्न प्रेरित गर्नुहुन्छ। यही कारण आमालाई परिवारको खम्बा मानिन्छ।

हामीलाई जन्म दिने, हुर्काउने, माया गर्ने आमाप्रति हाम्रो विशेष कर्तव्य छ। आमाले गरेको त्यागलाई कहिल्यै बिर्सनु हुँदैन। हाम्रो सानो सानो प्रयासले पनि आमालाई खुशी बनाउन सक्छ। समय–समयमा उहाँसँग बस्ने, मीठो बोल्ने, उहाँका भावनाहरू बुझ्ने प्रयास गर्नु आवश्यक छ। वृद्धावस्थामा आमालाई विशेष हेरचाह गर्नुपर्छ। धेरैजसो वृद्ध आमाहरूले सन्तानबाट उपेक्षा भोग्नुपरेको देखिन्छ, जुन दुखद् यथार्थ हो। हामीले आमा बिरामी पर्दा उहाँको राम्रो उपचार गर्नु, उहाँलाई समय दिनु, अनि उहाँलाई सधैं सम्मान गर्नुपर्छ।

आमा हाम्रो जीवनको अभिन्न अंश हुनुहुन्छ। उहाँ बिना जीवनको कल्पना नै गर्न सकिन्न। उहाँको माया, त्याग, शिक्षा र प्रेरणाले हामीलाई सफल जीवन जिउन मद्दत गर्छ। आमालाई केवल मातृ दिवस वा विशेष अवसरमा मात्र होइन, हरेक दिन सम्मान गर्नुपर्छ। उहाँको हेरचाह, माया र स्नेहको कुनै मूल्य छैन। त्यसैले, सधैं आमालाई सम्मान गरौं, उहाँको खुशीका लागि प्रयास गरौं, अनि उहाँलाई कहिल्यै दुःख नदिऔं।

लेखक:- धामी बझाङको केदारस्यूँ गाउँपालिका ८ का स्थानीय हुन् । उनले समसामयिक बिषयमा कलम चलाउँछन् ।
सम्पर्क नं ९७६५९१८६४५