मध्यपूर्वमा हप्तौँदेखि जारी भीषण युद्ध अन्त्य गर्ने उद्देश्यसहित अमेरिका र इरानबीच ऐतिहासिक शान्ति सम्झौतामा अन्तिम तयारी भइरहेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आइतबार नै प्रारम्भिक हस्ताक्षर हुने दाबी गरे पनि इरानले भने केही दिनभित्र मात्र औपचारिक प्रक्रिया पूरा हुने स्पष्ट पारेको छ।
पाकिस्तानको मध्यस्थतामा भएको लामो वार्तापछि दुवै पक्षबीच “अन्तिम मस्यौदा” तयार भएको जनाइएको छ। प्रस्तावित ६० दिने समझदारीमा पूर्ण युद्धविराम, हर्मुज जलमार्ग पुनः खुला गर्ने, इरानका करिब २४ अर्ब डलर सम्पत्ति फुकुवा गर्ने तथा आणविक सामग्री व्यवस्थापनजस्ता महत्त्वपूर्ण बुँदाहरू समावेश छन्।
ट्रम्प प्रशासनले यसलाई कूटनीतिक उपलब्धिका रूपमा प्रस्तुत गर्दै स्ट्रेट अफ हर्मुज खुल्दा विश्व तेल आपूर्ति सहज हुने दाबी गरेको छ। तर इरानले समयतालिकामा सतर्कता अपनाउन आग्रह गर्दै सबै निर्णय अन्तिम नभएको जनाएको छ।
इरानभित्र भने यो सम्झौताबारे तीव्र राजनीतिक विवाद देखिएको छ। कट्टरपन्थी समूहहरूले सरकारमाथि दबाब बढाउँदै अमेरिका सामु झुकेको आरोप लगाएका छन्। विदेश मन्त्री अब्बास अराक्चीले भने आन्तरिक मतभेद व्यवस्थापन गर्न सकिने प्रतिक्रिया दिएका छन्।
क्षेत्रीय रूपमा लेबनानमा इजरायल–हिजबुल्लाह तनाव अझै जारी छ, जसले सम्झौता कार्यान्वयनमा चुनौती थपेको छ। इरानले पनि स्थायी शान्तिका लागि लेबनानमा आक्रमण रोक्नुपर्ने अडान राखेको छ।
यसैबीच, इरानमा सर्वोच्च नेता अली खामेनीको निधनपछि राजनीतिक संक्रमणको अवस्था चलिरहेको छ, जसले वार्तालाई अझ संवेदनशील बनाएको छ। यदि सम्झौता अघि बढेमा यो मध्यपूर्वको शक्तिसन्तुलन बदल्ने ऐतिहासिक मोड बन्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
