यही प्रछाईँ त हो जो हमसफर बनेको हुन्छ,
जस्तै खोला बग्नकै लागि बगर बनेको हुन्छ।
अरू दुःख सुख्खका साथि कहाँ भेटौं हामी,
आफ्नै पौरखले आर्कैको सहर बनेको हुन्छ।
अरूको आसै नगर्नु है मात्र आफ्नै पौरखले,
सबैको ओट लाग्ने सुन्दर घर बनेको हुन्छ।
छोरा भनेर के गरौं दुश्मन् खुसि पार्छन् उनि,
खै कुन स्वार्थको गहिरो असर बनेको हुन्छ।
नाटक पनि कतिहो कति अल्छिहरूको यहाँ,
कस्तो नाटक खेल्छन् त्यही डर बनेको हुन्छ।
बा आमाले छोरा छोरीको अनुहार मात्र देखे,
औलाद आर्कैको अधरमा वेखबर बनेका हुन्छ
॥१॥
राजनीति दलहरूलाई त सधै खबरदार हुनेगर्छ ,
तरपनि जनतासङ्ग उस्तै धोका लगातार हुनेगर्छ।
पत्रकार कुनै भिखारी सङ्ग लिदैनन् अन्तरवार्ता,
कीन कि धेरैजसो धन्मानकै यो अखबार हुनेगर्छ।
हिंजो हात्थिछाप लगाई पर्वाशमा चन्दा उठाउने,
नेता बन्यो र आज यो सहरकै साहुकार हुनेगर्छ।
एकगास खानकै लागि जस्ले गिट्टी कुट्छ बगरमै
उसैलाई सङ्काकै दृष्टिकोणले चिरफार हुनेगर्छ।
गरिब श्रमजीवि त डराएर मात्र हो डर हट्यो भनि,
उनैको अंगालोमा जीतेकै यो सारा संसार हुनेगर्छ।
रूढीवाद कुसंस्कार गरिब श्रमजीविकै दुश्मन् हो,
त्यसैको ओटमा सधैं देशभित्र भ्रष्टाचार हुनेगर्छ।
॥२॥
निकास छैन विकास छैन तमास हुन्छ दिनौँ,
काटमार हुन्छ देशैभरी रूवाबास हुन्छ दिनौँ।
काम छैन युवा विदेशी बाजारमा श्रम् बेच्दा,
बृद्धा बा आमालाई पिढानै खास हुन्छ दिनौँ।
वेरोजगारले निम्तायको होला युवाहरू यहाँ,
गाउँमा मदिराकै मातमा जुवातास हुन्छ दिनौँ।
मर्दकी दशौटी भन्ने समाज देख्दा घिन लाग्छ,
महिलाहरूमै पनि पश्चिमकै बतास हुन्छ दिनौँ।
राजनीति गर्नेहरू झोलेभए नगर्ने गाए भजन,
भन्छन् यस्तै तमास गरौँ विकास हुन्छ दिनौँ।
देशको रक्षा गर्न पठाएका नेताजी ढिला नगरी,
सिमापारी पुग्छ र विदेशीको दास हुन्छ दिनौँ।
॥३॥
फकाएर हुन्छ या धम्काए हुन्छ अब,
जलाएर हुन्छ साथि समाए हुन्छ अब।
कसरी हुन्छ जीत त्यसैमा नै ध्यान भयो,
आक्रोश क कसमाथि खनाए हुन्छ अब।
जलाएर घर उनैले खरानी बेच्नेभए यहां,
जसरी पनि सधै आफै अघाए हुन्छ अब।
गलति अरूको देखाए उनैले बनेर चोखो,
सुन देखि नुनसम्म पनि पचाए हुन्छ अब।
देखिन ओभानै पानी माथि सधैंभरी आफु,
अरूलाई मैलाकै आरोप लगाए हुन्छ अब।
राजनीति गर्छन् कुहेको आलु गनाए जस्तै,
अन्यायको लाठिले न्याय धपाए हुन्छ अब।
सुरेशकुमार पाण्डे दाङ घोराही १८
