बैतडीः बैतडीको दशरथचन्द नगरपालिका–४ स्थित देवलहाटमा रहेका प्राचीन शिलालेख, मन्दिर, मूर्ति तथा पुरातात्त्विक सामग्री संरक्षणको अभावमा ओझेलमा पर्दै गएका छन्। इतिहासका महत्वपूर्ण प्रमाण मानिने शिलालेख र पुराना भाँडाकुँडाले बैतडीको सभ्यता, संस्कृति, धार्मिक परम्परा र सामाजिक जीवनका अनेक तथ्य उजागर गर्ने क्षमता राखे पनि सम्बन्धित निकायको बेवास्ताका कारण ती सम्पदा जोखिममा परेका हुन्।
स्थानीयका अनुसार देवलहाट क्षेत्रमा भेटिएका तामा, काँसा, पित्तल र माटोका पुराना भाँडाकुँडा वर्षौंदेखि उचित संरक्षणबिनै एउटा भवनमा थन्किएका छन्। धुलो, चिस्यान र समयको प्रभावले केही सामग्री जीर्ण बन्दै गएका छन् भने वैज्ञानिक अध्ययन र सूचीकरणसमेत हुन सकेको छैन। पुरातत्त्व विभागबाट विस्तृत अनुसन्धान र संरक्षणको मागसमेत स्थानीयले गरेका छन्।
इतिहासविद्हरूका अनुसार शिलालेख र पुरातात्त्विक सामग्रीले तत्कालीन राजनीतिक, सामाजिक, आर्थिक तथा सांस्कृतिक अवस्थाबारे प्रमाणसहित जानकारी दिन्छन्। यस्ता सम्पदाको संरक्षण र व्यवस्थित प्रदर्शनी गर्न सके धार्मिक तथा सांस्कृतिक पर्यटन प्रवर्द्धन हुनुका साथै विद्यार्थी र अनुसन्धानकर्ताका लागि पनि महत्वपूर्ण अध्ययन केन्द्र बन्न सक्छ।
स्थानीयले तीनै तहका सरकार, सरोकारवाला निकाय र राजनीतिक नेतृत्वले संरक्षणमा प्रभावकारी पहल नगरेको गुनासो गरेका छन्। उनीहरूले देवलहाटका ऐतिहासिक सम्पदाको संरक्षण, संवर्द्धन र प्रवर्द्धनमा तत्काल ध्यान दिन आग्रह गर्दै यस्ता धरोहर जोगाउन सके मात्र बैतडीको गौरवशाली इतिहास भावी पुस्तासम्म सुरक्षित रूपमा हस्तान्तरण हुने बताएका छन्।
