जस्तै धनिले गरिब मार्छन् ठुलाले सानालाई मार्छन्,
भन्दैन बा आमा पनि दाईले भाई,भाईले दाई मार्छन्।
दुश्मन् बनेर जित्न सकिन र त मितेरी लगायो दुष्टले,
सोझा मान्छेलाई केथाहा कति साइनो लगाई मार्छन्।
उसले सपना रातीमा होइन दिउसोमै देख्छ सधैभरी,
तर उसको योजना बिफल गर्ने योजना बनाई मार्छन्।
बा र आमालाई पाल्न कठिन छ अचेल महंगिले गर्दा,
बरू बा र आमाको जिवनभरीको कमाई खाई मार्छन्।
यो कलियुग भन्छन् कसैले वैज्ञानिक भन्छन् कसैले,
बुझ्न गारै हुन्छ दुबैको मर्म गलत बाटो समाई मार्छन्।
जलमा थलमा आकास पत्ताल मार्ने मात्र काम भयो,
शक्तिसाली,कम्जोरलाई सधै फकाई- फकाई मार्छन्।
॥१॥
लाश जलेको केही दिन भित्र त्यहाँ निसानी हुँदैन,
जस्तै बिस्तरा हुँदैन सुतेको खाटमा सिरानी हुँदैन।
कथा कहानी रहन्छ केही दिन मानिसको मुखमा,
केही दिन पछि आफन्तिको आँखामा पानी हुँदैन।
संसार यस्तै छ जन्माउँछन् आफ्नो काल आफैले,
तर भन्न भुल्दैनन् मानव जात कत्ति नादानी हुँदैन।
किन छ यस्तो तनातनी र लोभ लालच समाजमा,
मानव समाजमा आज निस्वार्थ जानि-जानि हुँदैन।
भन्छन् मर्ने त मर्यो बाँचेका रमाऊँ एकैछिन पछि,
थाहा छ सबैलाई, मर्दैनमर्ने कुनै जिन्दगानी हुँदैन।
केही क्षणको मात्र र अमूल्य हुन्छ जिन्दगी सबैको,
तर पनि कुन्नी किन मानव समाज साबधानी हुँदैन।
स्वर्ग नर्क कतै छ भने यही समाजभित्र हुन्छ भन्छु,
धेरै दिन अडिने यो समाजमा झुटको कहानी हुँदैन।
॥२॥
गरिब भनी सकेपछि त्यो सँग धन कहाँ हुन्छ,
इमानदार सँग वेइमानी गर्ने लगन कहाँ हुन्छ।
नेताहरू देश बिक्रीगर्यो भन्दै कराउँछौ तिमी,
उसलाई लाग्ने तिमी भन्दा अमन कहाँ हुन्छ।
जसले नदी बेच्यो बगर बेच्यो देशको गरिमा,
वेइमानी बिना यत्रो धनको जतन कहाँ हुन्छ।
को जिवीत रहिरहन्छन् याहाँ मर्नै पर्छ सबैले
मान्छेलाई त्यो काल पनि दनादन कहाँ हुन्छ।
म पैसालाई हेर्छु सधै हाँसो लाग्छ किनहोला,
बिना रूपैयाँ मान्छेको लाश दफन कहाँ हुन्छ।
साम्राज्यवादी यो देशभित्र पसिसक्यो नेताजी,
भनौँ यो भन्दा ठुलो दुष्टको संगठन कहाँ हुन्छ।
॥३॥
यो देशमा कृषियोग्य खेत बारी सक्कियो,
बजार भाव राम्रो नहुँदा व्यापारी सक्कियो।
अड्डा अदालतमा समेत घुसेपछि राजनीति,
न्यायलयमै पनि अब इमानदारी सक्कियो।
जङ्गलराज भएकोछ नयाँ समाज बनाउँदा,
धनको प्रभाव बढ्यो क्रान्तिकारी सक्कियो।
लाला बाला नपाले पछि त ढुक्कै छ अचेल,
किनेर पुग्छ दाउरा घाँसको भारी सक्कियो।
छोरा खाडी गयो र बुहारी सहरमा बस्छिन,
बा आमाको सेवार्थ छोरा बुहारी सक्कियो।
देश कहाँ रह्यो धुँदा धुँदा बन्नथाल्यो परदेश,
उस्तै मानिस मरेपछि सबै बिमारी सक्कियो।
सुरेशकुमार पाण्डे दाङ घोराही १८
