पश्चिम एसियामा युद्धको आँधी: खाडी देशहरूको संयुक्त शक्ति र सुरक्षा क्षमताको नयाँ समीकरण

२८ फेब्रुअरी २०२६ मा इजरायल र अमेरिकाले इरानविरुद्ध सुरु गरेको ‘अपरेशन एपिक फ्युरी’ पछि पश्चिम एसिया पूर्ण युद्धमा प्रवेश गरेको छ। इरानले प्रत्युत्तरमा ‘होरिजन्टल एस्केलेसन’ रणनीति अपनाउँदै खाडी सहयोग परिषद् (जीसीसी)का सदस्य राष्ट्रहरू—साउदी अरब, युएई, कतार, कुवेत, बहराइन र ओमान—लाई निशाना बनाइरहेको छ।

यस युद्धमा खाडी देशहरू प्रत्यक्ष आक्रमणकारी नभई पूर्ण रूपमा ‘डिफेन्स मोड’ मा छन्। संयुक्त हवाई रक्षा प्रणालीको कारण उनीहरूले ९० प्रतिशतभन्दा बढी मिसाइल इन्टरसेप्सन सफलता हासिल गरेका छन्। तर, महँगा ‘प्याट्रियट’ र ‘थाड’ प्रणालीको द्रुत खपतले दीर्घकालीन चुनौती पनि बढाएको छ।

🇸🇦 साउदी अरब – खाडीको सैन्य महाशक्ति

• रक्षा बजेट: ~78 अर्ब डलर
• सक्रिय सेना: 2.3 लाख
• लडाकु विमान: F-15, युरोफाइटर टाइफुन
• मुख्य शक्ति: THAAD + Patriot PAC-3 MSE
• ग्लोबल फायरपावर: विश्वमा 25औँ

साउदीलाई खाडीको स्थायी सैन्य नेतृत्वकर्ताको रूपमा हेरिन्छ, जसको हवाई र जमिन दुवै क्षमता अत्यन्त बलियो छ।

🇦🇪 युएई – प्रविधिमा आधारित उच्च-प्रेसिजन शक्ति

• रक्षा बजेट: ~27 अर्ब डलर
• प्रमुख विमान: F-16 Block 60, Rafale F4
• हवाई रक्षा: THAAD + Cheongung-II
• विशेषता: उच्च “interception rate” (९४% सम्म)

युएईले सीमित जनशक्तिमा पनि अत्याधुनिक प्रविधिबाट बलियो सुरक्षा ढाल बनाएको छ।

🇶🇦 कतार – सानो तर अत्याधुनिक शक्ति

• विमान: Rafale, Typhoon, F-15
• रक्षा प्रणाली: Patriot PAC-3 + NASAMS-3
• विशेषता: बहु-स्तरीय हवाई रक्षा प्रणाली
• हालैको सफलता: दर्जनौँ मिसाइल/ड्रोन इन्टरसेप्ट

कतारले सानो भूगोल भए पनि अत्याधुनिक एयर डिफेन्स बनाएको छ।

🇰🇼 कुवेत र 🇧🇭 बहराइन – रणनीतिक अमेरिकी साझेदार

• कुवेत: Patriot अपग्रेड + Abrams ट्याङ्क
• बहराइन: अमेरिकी फिफ्थ फ्लीट बेस
• भूमिका: प्रत्यक्ष युद्धभन्दा सुरक्षा र बेस सपोर्ट

यी दुई देश रणनीतिक रूपमा अत्यन्त महत्वपूर्ण छन्।

🇴🇲 ओमान – सन्तुलित कूटनीतिक शक्ति

• तटस्थ नीति
• Hormuz Strait सुरक्षा भूमिका
• सीमित तर सतर्क सैन्य तयारी

⚖️ समग्र शक्ति विश्लेषण (खाडी ब्लक)

• 🇸🇦 साउदी: 10/10 (नेतृत्व + भारी सैन्य शक्ति)
• 🇦🇪 युएई: 9/10 (उच्च प्रविधि रक्षा)
• 🇶🇦 कतार: 8.5/10 (बहु-स्तरीय एयर डिफेन्स)
• 🇰🇼 कुवेत: 7/10 (अपग्रेडेड रक्षा क्षमता)
• 🇧🇭 बहराइन: 6.5/10 (रणनीतिक तर सानो)
• 🇴🇲 ओमान: 6/10 (कूटनीतिक सन्तुलन)

खाडी राष्ट्रहरू अहिले “तेल–सम्पन्न मुलुक” बाट “हाई-टेक मिलिटरी ब्लक” मा रूपान्तरण हुँदैछन्। संयुक्त रक्षा प्रणाली र अमेरिकी सहयोगका कारण उनीहरू प्रतिरक्षामा बलियो देखिए पनि आर्थिक रूपमा महँगो युद्धले दीर्घकालीन दबाब सिर्जना गरेको छ। यदि युद्ध लम्बियो भने, यो डिफेन्स ब्लक आक्रामक शक्तिमा रूपान्तरण हुने सम्भावना पनि बढ्दै गएको छ।