आज पुस १६ गते, प्रथम जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री बिपी कोइरालासहितका नेताहरू आठ वर्षको निर्वासन पछि स्वदेश फर्किएका दिनको सम्झनामा ‘राष्ट्रिय एकता तथा मेलमिलाप दिवस’ मनाइँदैछ। वि.सं. २०३३ पुस १६ गते बिपी कोइराला, गणेशमान सिंह, शैलजा आचार्य लगायतका नेताहरू “राष्ट्रियताका लागि ज्यान अर्पण गर्न तयार” भई भारतबाट नेपाल फर्किएका थिए।
त्यसबेला दक्षिण एसियाको बदलिँदो राजनीतिक परिवेश, जस्तै सिक्किमको विलय,लाई दृष्टिगत गर्दै देशको अस्तित्व बचाउन बिपीले राजा र राजनीतिक दलहरूबीच मेलमिलापको नीति अघि सारेका थिए। तर, स्वदेश फर्किंदा उनीहरूलाई त्रिभुवन विमानस्थलबाटै सुन्दरीजल बन्दीगृहमा थुनिएको थियो।
बन्दी जीवनकै क्रममा बिपीले ‘सुम्निमा’, ‘जेल जर्नल’, ‘तीन घुम्ती’ जस्ता कालजयी कृतिहरू लेखेका थिए, जसले नेपाली राजनीति मात्र होइन, साहित्यमा पनि गहिरो प्रभाव छोडेको छ। उनी मनोनैतिक धाराका प्रवर्तकका रूपमा परिचित छन्।
आज नेपाली कांग्रेस र यसको भ्रातृ संगठनहरूले देशभर विभिन्न कार्यक्रम गरी यो दिवस मनाउँदै छन्। यद्यपि, पछिल्लो समय यो दिवस औपचारिकतामा मात्र सीमित भएको गुनासो सुनिने गरेको छ।
यो दिवस राष्ट्रिय एकता, मेलमिलाप र राजनीतिक दृढताको प्रतीकका रूपमा महत्वपूर्ण रहँदै आएको छ।
